1.Co to jest stent?
Stent jest to jest to niewielkich rozmiarów „sprężynka”, rusztowanie ze stali lub stopu chromowo-kobaltowego, umieszczana wewnątrz naczynia krwionośnego podczas zabiegu angioplastyki (PTCA). Konstrukcja stentu umożliwia rozszerzenie go w świetle naczynia, w miejscu zwężenia, zapobiegając zapadnięciu się osłabionych procesem miażdżycowym ścian naczynia po zabiegu angioplastyki.
Jako że stent jest ciałem obcym w naczyniu krwionośnym, po jakimś czasie wokół niego, w wyniku drażnienia ściany naczynia, dochodzi do tworzenia neointimy - tkanki nowotworzonej. Narastająca tkanka stopniowo zawęża światło naczynia (tak zwana restenoza) aż wreszcie doprowadza do całkowitego jego zamknięcia. Aby temu zapobiec wprowadzono do leczenia stenty uwalniające substancje antyproliferacyjne, które zmniejszają ryzyko ponownego zamknięcia naczynia. Stenty te nazywane są DES ami (drug eluting stent) stentami uwalniającymi leki.
2.Jakie są najczęstsze powikłania
Najczęstsze powikłania związane są z wkłuciem do tętnicy i należą do nich: krwiak oraz kilkutygodniowa bolesność w miejscu wprowadzenia cewnika do naczynia(najczęstsze) oraz tętniak, przetoka tętniczo-żylna (rzadkie).
Do innych należą: nudności i wymioty, bóle głowy, dreszcze i spadek ciśnienia (szybko ustępują po podaniu leków)
Poważne powikłania badania występują bardzo rzadko. Należą do nich: zamknięcie, zator lub uszkodzenie tętnicy wieńcowej, pęknięcie blaszki miażdżycowej, zawał serca, zaburzenia rytmu, tamponada osierdzia-wynaczynienie krwi do worka otaczającego serce, udar mózgu.
Osobne powikłania związane są z podaniem kontrastu; należą do nich: zmiany skórne (wysypka, rumień, pokrzywka, świąd), spadek ciśnienia, uszkodzenie nerek. Bardzo rzadko, u osób uczulonych, może wystąpić wstrząs.
3. Czy mogę umrzeć w czasie zabiegu?
Śmiertelność związana z powikłaniami badania wg aktualnej wiedzy wynosi ok. 0,14%
4. Ile trwa standardowa hospitalizacja?
W przypadku zabiegu planowego, po wykonanym zabiegu pacjent przebywa w szpitalu 1 dzień (zostaje wypisany następnego dnia po przyjęciu).
Chorzy z ostrymi zespołami wieńcowymi (np. zawał serca) przebywają w szpitalu ok. 5 dni. Oczywiście tylko wtedy, jeżeli proces zdrowienia przebiega bez powikłań.
5. Kto może skierować na koronarografię?
Każdy lekarz.
Oczywiście z uwagi na określone wskazania, przeciwwskazania i możliwe powikłania zabiegu, powinien to być lekarz posiadający doświadczenie w leczeniu chorych z chorobą niedokrwienną. Poniżej przedstawiamy proponowany przez nas schemat postępowania:
Jeżeli objawy choroby niedokrwiennej serca narastają stopniowo w ciągu tygodni lub miesięcy, bądź też pacjent obciążony jest licznymi czynnikami ryzyka, należy niezwłocznie skontaktować się ze swoim lekarzem rodzinnym. Lekarz na podstawie wywiadu, badania przedmiotowego i wykonanych badań oceni ryzyko choroby wieńcowej. W przypadku wysokiego ryzyka może skierować chorego bezpośrednio na diagnostykę inwazyjną (koronarografia) lub do Poradni Konsultacyjnej działającej przy Ośrodku Kardiologii Inwazyjnej. Jeżeli ryzyko jest pośrednie pacjent powinien zostać skierowany do poradni kardiologicznej, gdzie możliwe jest wykonanie badań (test wysiłkowy, echo serca), które pomogą lekarzowi zaplanować dalsze leczenie.
6. Co mam ze sobą zabrać?
Dokumentację medyczną (karty informacyjne, aktualne wyniki badań, zaświadczenia o szczepieniach lub wynik oznaczenia poziomu przeciwciał p. HBsAg).
Zaświadczenie potwierdzające grupę krwi.
Skierowanie do Szpitala od lekarza, który wysłał zgłoszenie na koronarografię.
2 litry wody mineralnej niegazowanej.
2 jednorazowe maszynki do golenia (można samodzielnie usunąć owłosienie w obu pachwinach celem przygotowania do badania).
Przyjmowane leki
Dowód osobisty i legitymację ubezpieczeniową.
7. Ile czasu po zabiegu trzeba oszczędzać nogę/rękę?
Około 3 tygodnie.
8. Czy stenty się zatykają?
a. Zakrzepica w stencie
Ponieważ stent jest ciałem obcym i w pierwszych tygodniach/miesiącach po wszczepieniu kontaktuje się bezpośrednio z krwią, istnieje ryzyko szacowane na ok. 1%, że dojdzie w nim do wykrzepienia krwi i powstania zakrzepu zamykającego światło naczynia. Aby temu zapobiec , przez kilka miesięcy (okres przyjmowania zależy od rodzaju stentu i jednostki chorobowej), należy przyjmować dodatkowe leki hamujące układ krzepnięcia. Jest to okres, w którym stent zostaje pokryty od wewnątrz warstwami komórek i wbudowany w ścianę naczynia i nie kontaktuje się już bezpośrednio ze składnikami krwi.
b.Restenoza
U około 20 - 30% osób ( u osób z cukrzycą nawet u 40-50%), w okresie kilku miesięcy po zabiegu dochodzi do nawrotu zwężenia. Zarówno zabieg implantacji stentu powodujący uraz naczynia jak i sam stent będący ciałem obcym stymulują rozrost komórek ściany naczynia. Z jednej strony jest to proces korzystny, bo komórki pokrywające powierzchnię stentu uniemożliwiają kontakt metalu z przepływającą krwią zapobiegając zakrzepicy, z drugiej, z u pewnych osób rozplem komórek jest zbyt duży. Wrastając do wnętrza naczynia zwężają jego światło, czasami nawet zamykając je zupełnie. Jest to proces powolny, w odróżnieniu od zakrzepicy, która jest procesem nagłym. Kliniczną manifestacją restenozy jest powrót dolegliwości, które ustąpiły zaraz po zabiegu. Ryzyko restenozy jest większe w przypadku wszczepienia długich lub wielu stentów, w stentach wszczepianych w małe naczynia, pomosty aortalno - wieńcowe (by-passy) oraz naczynia, które były całkowicie niedrożne.
Szczególnie narażeni na restenozę w stencie są pacjenci z cukrzycą.
9. Jak długo po zabiegu należy przyjmować leki?
W przypadku choroby wieńcowej większość leków należy przyjmować do końca życia. O szczegółowym sposobie i czasie przyjmowania leków pacjent zostaje poinformowany przy wypisie. Szczegółowe informacje zostają tez wpisane w kartę wypisową.
10. Gdzie mam się kontrolować po koronarografii/zabiegu?
W zależności od schorzenia, przy wypisie, zostanie Pani/Pan poinformowana czy należy kontrolować się w poradni lekarza rodzinnego, czy też niezbędne będą wizyty w poradni kardiologicznej lub poradni konsultacyjnej funkcjonującej przy naszym Ośrodku. Lekarz wypisujący wystawi Państwu niezbędne skierowania.
11. Co mam robić w przypadku, gdy w domu wystąpią jakieś powikłania?
Należy niezwłocznie skontaktować się z naszym Ośrodkiem pod nr. Telefonu podanym na każdej karcie wypisowej. Lekarz dyżurny poinformuje Państwa, co należy zrobić.
12. Co to jest kontrast?
Naczynia krwionośne nie są widoczne w promieniach rentgenowskich. Aby je uwidocznić, należy do światła naczynia wprowadzić środek silnie pochłaniający promieniowanie rentgenowskie czyli tzw. kontrast. Kontrast uwidacznia się na zdjęciach rentgenowskich jako cień wypełniający naczynie. Pozwala to na ocenę przebiegu naczynia oraz stopnia zwężenia jego światła.
Wszystkie środki kontrastowe stosowane w czasie koronarografii zawierają jod. Różnią się natomiast osmolalnością (liczbą moli substancji osmotycznie czynnych zawartych w 1000 g rozpuszczalnika). W naszym ośrodku stosujemy wyłącznie środki kontrastowe niejonowe i niskoosmolalne, które są lepiej tolerowane i bezpieczniejsze dla pacjenta niż stosowane jeszcze powszechnie w Polsce tradycyjne środki wysokoosmolalne.
Środki kontrastowe, przed podaniem, podgrzewane są w specjalnej cieplarce do temperatury ciała.
13. Jakie jest znieczulenie w czasie zabiegu?
Zabieg wykonywany jest w znieczuleniu miejscowym. Znieczula się miejsce wkłucia i wprowadzenia cewnika do tętnicy promieniowej (okolica nadgarstka) lub udowej (okolica pachwiny).
14. Jak długo po zabiegu należy leżeć?
W przypadku zabiegu wykonywanego z nakłucia tętnicy promieniowej nie ma bezwzględnych wskazań do leżenia; z uwagi na mogące występować po podaniu kontrastu reakcje ogólnoustrojowe: osłabienie, bóle i zawroty głowy, nudności, zalecamy aby pozostać w łóżku przez co najmniej godzinę.
Jeżeli zastosowane zostanie nakłucie tętnicy udowej obowiązuje leżenie na plecach do momentu usunięcia opatrunku uciskowego. W tym przypadku leżenie jest niezbędne do prawidłowego wygojenia rany i zapobieżenia powstaniu powikłań miejscowych: krwiaka i tętniaka rzekomego.
15. Czy szczepienia p. WZW są konieczne przed zabiegiem?
NIE. Zgodnie z obowiązującymi przepisami brak szczepień nie może być powodem odmowy wykonania zabiegu. Placówki medyczne zobowiązane są do ścisłego przestrzegania norm sanitarno – epidemiologicznych celem uniknięcia zakażenia. Z tego powodu w naszym Ośrodku wprowadziliśmy bardzo szczegółowe procedury sanitarno-epidemiologiczne i używamy wyłącznie sprzętu jednorazowego użytku.
Oczywiście, w związku z licznymi przypadkami nosicielstwa WZW typu B w społeczeństwie oraz możliwością zarażenia się chociażby w czasie wizyty u fryzjera, zawsze warto zaszczepić się dla „własnego bezpieczeństwa”.
16. Czy trzeba odstawić Acenokumarol/Sintrom/ Warfarynę ?
Wykonanie zabiegu na pełnym leczeniu przeciwzakrzepowym może być niebezpieczne z uwagi na zwiększone ryzyko krwawień. Jednak o tym, czy i w jaki sposób leki przeciwzakrzepowe mogą zostać odstawione i zamienione na inne powinien zdecydować lekarz, który takowe leki zlecił ponieważ istnieją różne wskazania do terapii przeciwzakrzepowej. U chorych z migotaniem przedsionków, bez wywiadu choroby zakrzepowo zatorowej może wystarczyć samo odstawienie leku na 1 - 2 dni i wykonanie zabiegu po obniżeniu INR < 2. Natomiast w przypadku chorych z wszczepionymi sztucznymi zastawkami serca obowiązuje bardzo szczegółowa procedura zamiany tych leków na heparyny podawane dożylnie lub podskórnie.