Ostre zespoły wieńcowe (OZW) - grupa schorzeń, których wspólną cechą jest znaczne ograniczenie lub ustanie przepływu w tętnicach wieńcowych. Najczęstszą przyczyną tych zaburzeń krążenia jest zakrzep powstający w miejscu pęknięcia blaszki miażdżycowej, rzadziej skurcz naczynia lub ograniczenie jego światła przez materiał zatorowy.
W zależności od objawów klinicznych, zmian w EKG oraz poziomu markerów martwicy mięśnia sercowego w surowicy, aktualnie wyróżniamy następujące typy ostrych zespołów wieńcowych:
- Zawał serca z uniesieniem odcinka ST (z ang. STEMI - ST Elevation Myocardial Infarction) odpowiadający dawnemu określeniu „zawał serca z załamkiem Q”. Rozpoznajemy go, gdy objawom klinicznym towarzyszy wzrost określonych białek lub enzymów w surowicy krwi świadczący o uszkodzeniu komórki mięśnia sercowego, a w EKG pojawia się charakterystyczne uniesienie odcinka ST. W tętnicy wieńcowej dochodzi do całkowitego zamknięcia światła i ustania przepływu krwi.
- Zawał serca bez uniesienia odcinka ST (z ang. NSTEMI – non ST Elevation Myocardial Infarction) dawniej zwany zawałem podwsierdziowym lub zawałem serca bez załamka Q. Objawom klinicznym towarzyszy wzrost określonych białek lub enzymów w surowicy krwi świadczący o uszkodzeniu komórki mięśnia sercowego, ale w EKG nie stwierdza się uniesienia odcinka ST. W tym typie zawału w tętnicy wieńcowej nie dochodzi do całkowitego zamknięcia światła i ustania przepływu krwi.
- Niestabilna choroba wieńcowa (z ang. UA - Unstable Angina), w której pomimo typowych objawów klinicznych i zmian w EKG nie dochodzi do wzrostu miana markerów martwicy mięśnia sercowego. W naczyniach wieńcowych stwierdza się ograniczenie przepływu, nie dochodzi jednak do całkowitego ustania przepływu krwi.
Zawał serca wiąże się z nieodwracalnym uszkodzeniem komórek mięśnia sercowego. Stopień martwicy jest wprost proporcjonalny do czasu, jaki upłynął od momentu ustania przepływu krwi. Jedynym sposobem powstrzymania procesu obumierania komórek jest przywrócenie przepływu krwi.
W chwili obecnej, niezależnie od rodzaju ostrego zespołu wieńcowego, postępowaniem z wyboru jest koronarografia, po której podejmuje się decyzję co do sposobu dalszego leczenia – wyłącznie leki, angioplastyka wieńcowa lub wszczepienie pomostów wieńcowych (by passów). Chorzy zakwalifikowani do angioplastyki poddawani są temu zabiegowi natychmiast po wykonaniu koronarografii.
W przypadku chorych z zawałem serca z uniesieniem odcinka ST koronarografię należy wykonać najszybciej jak to jest możliwe od momentu wystąpienia bólu. Pacjenci z zawałem bez uniesienia odcinka ST oraz z niestabilną chorobą wieńcową, w zależności od wyników badań dodatkowych oraz obecności chorób współistniejących, przydzielani są do tzw. grup ryzyka. Chorzy z grupy wysokiego ryzyka również powinni znaleźć się w ośrodku kardiologii inwazyjnej jak najszybciej. Osoby z grupy niższego ryzyka powinny zostać skierowane w ciągu 72 godzin.